Onder de driehoek wordt verstaan de Officier van Justitie, de politie en de burgemeester van een gemeente.
De wet BIBOB kan door het college van burgemeester en wethouders en de burgemeester in het geweer worden geroepen bij aanvragen inzake de Drank- en Horecawet, de exploitatie van een seksinrichting, aanbestedingen en nog een aantal aanpalende onderdelen zoals bouwvergunningen. In de toekomst zal deze wet ook van toepassing worden verklaard op onroerende zaak transacties. Denk bij dit laatste aan project ontwikkelaars.
Maar het gevaar schuilt in de tekst van de wet BIBOB. Op grond van “vermoedens” zo staat het letterlijk in deze wet kan een college of burgemeester aangeven dat er sprake is van ernstig gevaar indien een bepaald iemand een horecabedrijf wil gaan exploiteren. Dus er is dan geen sprake van een strafrechtelijke veroordeling die uitgesproken is door een daartoe bevoegde onafhankelijke rechter. Neen, enkel alleen het vermoeden van iets is al voldoende om een vergunning te weigeren of zelfs in te trekken.
En dat vermoeden kan al snel ontstaan. Bijvoorbeeld indien de politie iemand oppakt van de verdenking van een strafbaar feit en justitie dat dan vervolgens overneemt. Dan is er al sprake van een vermoeden. En  als het Openbaar Ministerie een dagvaarding uitbrengt zal dat vermoeden alleen maar sterker worden. Echter de persoon die gedagvaard is is dan nog steeds niet veroordeeld voor een strafbaar feit. Het Openbaar Ministerie kan er heel lang over doen voor dat een dergelijke zaak ook daadwerkelijk op een zitting bij een strafrechter wordt gebracht. En daarin schuilt een heel groot gevaar. Zolang dat strafrechtelijke proces loopt blijft het vermoeden op grond van de wet BIBOB ook bestaan. En het resultaat daarvan is dat een vergunning wordt geweigerd en zelfs door een rechtbank of de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State wordt geaccordeerd voordat er ook nog maar iets in de strafrechtelijke zin wordt gedaan. En wat indien lang na de weigering de zaak wordt geseponeerd of de verdachte door de strafrechter wordt vrijgesproken. Ook daar heeft ons hoogste administratieve rechter van aangegeven dat er dan nog steeds vermoeden zijn die voldoende aanleiding geven om de vergunning niet te verlenen. Een vreemde zaak waarbij het strafrecht iemand vrij spreekt terwijl het administratieve recht hem in feite toch schuldig verklaard. Het Europese Hof heeft daarover in andere zaken al uitgesproken dat indien er geseponeerd is of iemand door een strafrechter wordt vrijgesproken er ook geen andere verdenking meer op hem mag rusten. De administratieve rechter “straft” zwaarder dan de strafrechter. Maar ook daarbij is de conclusie getrokken door de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State dat het toepassen van de wet BIBOB geen straf is.
Maar geen boete af gevangenisstraf krijgen maar wel het horecabedrijf kwijt . Dat staat volkomen haaks op elkaar. En in de aanloop van de vragen van de diverse gemeenten ondergebracht bij de Werkgroep Openbare Inrichtingen bij de Vereniging van Nederlandse Gemeenten die aanleiding zijn geweest voor de wet BIBOB stond alleen het tegengaan van het wiswassen van geld in de bovenwereld op de agenda. Daar is echter van alles bij gesleept wat niet de bedoeling is geweest. De wet BIBOB moest alleen een extra ondersteuning zijn voor de gemeenten die zelf ook al middelen hebben een behoorlijk onderzoek te doen.  En alleen in het uiterste geval een beroep zouden doen op het Bureau BIBOB van het Ministerie van Veiligheid en Justitie om een advies over iemand aan te vragen. Zo kent bijvoorbeeld de Drank- en Horecawet het Besluit eisen zedelijk gedrag die de gemeenteambtenaren dienen toe te passen. Dat besluit spreekt over het begaan van overtredingen waarbij ook daadwerkelijk een straf is opgelegd door een rechter. Dit besluit staat dan weer haaks op de Wet BIBOB.
Maar indien de politie, het OM en de burgemeester onder één hoedje spelen dan loopt iedere ondernemer tegen een onneembare vesting op. En daar kan, zo als het er nu voorstaat, alleen het Europese Hof wat tegen doen. En onder het passeren van het geldende strafrecht kan een ondernemer aanmerkelijk zwaarder worden gestraft door een gemeentebestuur. Dat zelfde gemeentebestuur die het ook zelf in handen heeft om geen BIBOB advies aan te vragen ten aanzien van een “bevriende” relatie. Willekeur, rechtsonzekerheid liggen op de loer.  

In het kader van aanvragen om vergunningen door gemeenten onder de werking van de wet BIBOB zijn gebrachten kunnen aanvragers om van een dergelijke vergunning in Oost Nederland waaronder Overijssel en Gelderland geconfronteerd worden met iemand van het RIEC (Regionaal Informatie en Expertise Centrum). Deze persoon neemt dan het gesprek over van de betreffende gemeente ambtenaar en stelt diverse vragen. Dat kan al zijn in het begin van de horeca aanvraag maar ook in tweede instantie indien de aanvrager wordt gevraagd bij de gemeente te komen om nadere uitleg te geven. In de regel gaan die vragen dan over het zogenaamde BIBOB traject. Veel ambtenaren van de 47 gemeenten in Oost Nederland weten niet welke inhoud de BIBOB wetgeving heeft laat staan wat relevant is. Juist daarom hebben dus al die 47 gemeenten zich aangesloten bij het RIEC. Echter het RIEC Oost Nederland neemt zaken over die niet in het, overeenkomstig het tussen de diverse gemeente, politie en justitie en het RIEC afgesloten, convenant passen. Indien een aanvrager van een vergunning , na een verzoek van een gemeente om voor een gesprek op het gemeentehuis te komen, wordt geconfronteerd met iemand die aangeeft van het Regionale bureau BIBOB te zijn, of aangeeft van het RIEC te zijn en die vervolgens vragen gaat stellen of zelfs het hele gesprek gaat leiden dan is het tijd voor de vergunning aanvrager om te vertrekken. En dat is volledig terecht. De betrokken persoon die aangeeft van het regionale BIBOB bureau te zijn of van het RIEC heeft in dit kader geen enkele bevoegdheid. Deze persoon mag geen enkele vraag stellen aan een verzoeker om vergunning laat staan een gesprek leiden. Iedere aanvrager van een vergunning die daarmee wordt geconfronteerd moet gewoon een klacht indienen bij het verantwoordelijk gemeentelijke bestuursorgaan, dus het college van burgemeester en wethouders of de burgemeester van die gemeente.  Er kan geen enkele andere conclusie worden getrokken dan dat de betreffende ambtenaren van het RIEC hun bevoegdheden overtreden op het moment dat zij zich zelf in persoon met een verzoek om vergunning gaan bezig houden. Het RIEC en de daarbij betrokken ambtenaren mogen alleen adviseren aan een gemeente. Zij vallen niet onder de directe verantwoordelijkheid van een gemeente. Ze zijn ook geen ambtenaar van een gemeente en het college van burgemeester en wethouders heeft zelfs niets te zeggen over die RIEC ambtenaren. Ergo deze ambtenaren mogen niet op het gemeentehuis aanwezig zijn om bij gesprekken met vergunning aanvragers aanwezig te zijn, laat staan direct zelf vragen stellen.

Sinds eind vorig jaar is nieuwe wetgeving in werking getreden op grond waarvan overheidsorganen een boete moeten betalen indien de wettelijke termijnen niet gehaald worden. Deze wet is er niet zo maar gekomen. Deze nieuwe wet heeft er ook voor gezorgd dat termijnen van bijvoorbeeld het afhandelen van bezwaarschriften en de Wet openbaarheid van bestuur langer zijn geworden.
Indien het Bureau BIBOB van het ministerie van justitie gevraagd wordt om een advies uit te brengen dan mag dat Bureau er maximaal twee maanden over doen. Wordt deze termijn overschreden dan is de betreffende gemeente de klos aangezien de gemeente verantwoordelijk wordt gehouden voor het overschrijden van de termijn. Indien de gemeente  in gebreke wordt gesteld dan moet die gemeente na twee weken beginnen met het betalen van een boete, die in termijn oploopt. Heeft die gemeente bij de uiterste uitloop van de boetebepaling dan nog geen besluit genomen dan moet er alsnog een bezwaarschrift inzake een fictieve weigering worden ingediend of, indien van toepassing, de weg naar de rechtbank worden ingesteld.
De wetgever heeft ondertussen in het kader van de wet BIBOB al aangegeven dat de termijnen van deze wet zullen worden opgerekt. Dat betekent dat een ondernemer die een vergunning heeft aangevraagd nog langer moet wachten om open te mogen. Fanatieke BIBOB gemeenten jagen niet alleen de criminelen de stad uit, maar ook de goede ondernemers die geen zin hebben in een investering die een half jaar of meer geen inkomsten genereert.

Volgens de rechter moet het Bureau BIBOB van het Ministerie van Justitie inzage geven aan diegenen die in haar dossiers voorkomt of diegene die voorkomt in een advies van het Bureau. De minister van Justitie die al heeft aangegeven de wet BIBOB te willen wijzigen waardoor het verstrekken van een BIBOB advies aan belanghebbende kan plaatsvinden. Een besluit met de hete adem van het Europese Hof in de nek. De advocaat van de "Hells Angels" te Amsterdam, mr. H. Struycken heeft echter namens de voorzitter van de "Hells Angels" gevraagd om inzage in het dossier van de voorzitter dat bij het Bureau BIBOB aanwezig is. De Minister van Justitie wil die inzage niet geven. De rechter is van mening dat dat wel moet. De minister overweegt nog om in hoger beroep te gaan. Echter ook indien de minister in hoger beroep gaat zal ook in dit geval het Europese Hof wel eens een hele belangrijke factor kunnen zijn. Een ieder moet nu eenmaal het recht hebben om zich te kunnen verdedigen en daarook ook moeten kunnen beschikken over alle bescheiden die te andere partij (lees minister van justitie) in het bezit heeft. Dat valt onder het fair trail beginsel. Tegen onzichtbare feiten en gegevens is het onmogelijk vechten. En daarbij komt dat het Europese Hof in een uitspraak ook al heeft aangegeven dat vermoedens geen feiten zijn en dat vermoedens niet mogen worden gebruikt in procedures.

De ministeries van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en Justitie die verantwoordelijk zijn voor de wet BIBOB (Bevordering Integriteitsbeoordelingen door het Openbaar Bestuur) willen de wet aanpassen. Eén van de aanpassingen zou moeten zijn dat de tijd die het Bureau BIBOB van het Ministerie van Justitie krijgt om een advies af te geven wordt verlengd. De in artikel 15 BIBOB genoemde termijn is 4 weken met een verlenging van maximaal 4 weken. Dus totaal 8 weken.  Het ligt nu in de bedoeling om van de eerste termijn hoe dan ook 8 weken te maken met een mogelijkheid tot  verlenging met nog eens  4 weken. Dit betekent tevens dat een aanvrager van een vergunning dus lang op die vergunning zal moeten wachten. Bij bijvoorbeeld startende horeca ondernemers betekent dit dat zij in een dergelijk , minimaal 3 maanden moeten wachten om met de exploitatie te kunnen beginnen. Menig horeca ondernemer zal op grond daarvan failliet gaan zonder ook maar ooit iets verkocht te hebben. Bijzonder bij de gemeentelijke BIBOB toets is dat die ondernemer moet aantonen dat hij het pand heeft gehuurd en hij moet aantonen welke investeringen hij heeft gedaan. Dus alle kosten voor de exploitatie lopen dan al. En dan moet een gemeente nog beslissen om de aanvraag voor te leggen bij het Bureau BIBOB.  Dan is die aanvraag zo ook weer een maand verder. Financieel is het dan nagenoeg niet meer mogelijk om nog een horecabedrijf te beginnen. De Europese Dienstenrichtlijn en de Dienstenwet geven juist aan dat vergunning aanvragen eenvoudig moeten zijn en geen extra belemmeringen mogen opwerpen. De uitgangspunten van de Europese wetgeving en de wet BIBOB botsen volledig met elkaar. Het verlengen van de wettelijke termijn zal dit alleen nog maar erger maken.
Daarnaast ligt het in de bedoeling dat allerlei instanties straks ook het BIBOB advies mogen inzien. Ook ligt het in de bedoeling dat de aanvrager een afschrift van het BIBOB advies krijgt. Dat afschrift is echter strikt geheim en mag niet aan een ander ter lezing worden voorgelegd. Het overtreden van dat verbod levert een strafbaar feit op.
Ondertussen liggen er nog steeds zaken voor in het kader van de wet BIBOB bij het Europese Hof. Het is van belang dat het Europese Hof zich uitspreekt over de legitimiteit van de wet BIBOB. Het Europese Hof heeft al in eerdere uitspraken aangegeven dat vermoedens geen feiten zijn en dat vermoedens niet mogen worden gebruikt om een administratierechtelijke besluiten te nemen. De wet BIBOB zit vol met vermoedens. En deze vermoedens kunnen leiden tot het weigeren van een vergunning.
Het wordt tijd voor een aanpassing van de Algemene wet bestuursrecht met een hoofdstuk inzake het administratiefrechtelijke rechtsvordering waarin de rechten van de burgers en ondernemers in dat kader beter geborgd worden.